‌هه‌لاویستنا ئالایێ کوردستانێ ل مووسل و که‌رکوک (قه‌ده‌غه‌یه)‌ و ل به‌سرا (مه‌دحه‌یه)‌!؟

حجم الخط: Decrease font Enlarge font
image

محه‌مه‌د حه‌یران...ئه‌لمانیا

وه‌کی مه‌نده‌هوشیه‌کێ بۆ خه‌لک و جڤاتا پارێزگه‌ها به‌سرا و پارێزگه‌رێ جێبوو!؟ ده‌مێ به‌ر به‌یانا 20.11 ب سه‌دان ئالایێن کوردستانێ ل به‌رامبه‌ر جاده‌یێن گشتی هاتینه‌ هه‌لاویستن، بێ لایه‌نه‌کێ ئیداری پێ هاتبیته‌‌ هایدارکرن؟

تارق هاشمی پشتی ده‌می کاری وی وه‌ک جێگرێ سه‌رۆک کومارێ عێراقی ب داوی د هێت، بریار دا ل گه‌ل بیرۆیا خوه‌ ل به‌سرا ب هه‌وه‌کا هه‌لاویستنا ئالایێن کوردستانێ رابیت ل ژێریا عێراقێ ل به‌سرا وه‌ک رێزگرتن ژ ده‌ستپێشخه‌ریا سه‌رۆک بارزانێ کوو شیایه‌ هه‌موو ئالێن عێراقی ل سه‌ر مێزا دان وستاندنی کومڤه‌که‌ن و سه‌رکه‌فتنا پێکئینانا حکوومه‌تا هه‌ڤپشکی ئه‌نجامبده‌ن، لێ بریارا هاشمی و بیرویا وی شه‌ڤین نه‌بوو؟

ب فه‌رمانا چڤاتا پارێزگه‌ها به‌سرا هه‌ر ل هه‌مان ئیڤاری ئه‌ڤ ئالایه‌ هاتنه‌ راکرن و لادان. گه‌له‌ک تشتێن سه‌یرو سه‌مه‌ر دڤی هه‌لویستێ هاشمی دا نه‌، بوچێ ل به‌سرا؟ نه‌ ل که‌رکوک یان مووسل یان به‌غدا، بوچی هاشمێ ل گه‌ل هه‌ڤدوستێ خوه‌ نوجه‌یفێ ب چ ره‌نگا ل رۆژا ئێکی ل کومبوونا په‌رله‌مانی ئه‌ڤ کاره‌ پیرۆز نه‌دکر و سوپاسیا بارزانی و هه‌لویستێ کوردان نه‌دکر؟ وهاشمی ب خوه‌ ده‌نگ ب سه‌رۆک کوماری نه‌دا، دیسا هاشمی که‌سێ ئیکێ بوو پشتی ئه‌نجامێن هه‌لبژارتنێت 2010 ده‌رچووی کو راگه‌هاندی نابیت سه‌رۆک کومار جاره‌کا دێ ژ کوردان بیت! چونکه‌ چاڤێ وی ل پوستێ سه‌رۆک کۆماری بوو.

هاشمی دوپاد دکه‌ت کو وی ئه‌ڤ پله‌یێن له‌شکه‌ری هه‌موو وه‌رگرتینه‌ بێ بچیته‌ ناڤ رێزین به‌عسیا و ل سالا 62 ده‌رچویه‌ وه‌ک ئه‌ڤسه‌رو هه‌تا 75 کو بوویه‌ موقه‌ده‌م روکن، باس ل خه‌باتا خوه‌ وکارێ خوه‌ ناکه‌ت کا چاوه‌ دناڤ گه‌له‌شوکا شه‌رێ حکوومه‌تان ل دوویڤ ئێک دژێ شوره‌شا کوردی یا ئیلونی و گه‌لێ کورد وکانێ رۆلێ وی چ بوو، هه‌رچه‌نده‌ ده‌مێ سه‌دام حوسین سه‌رۆکێ رژێما ژناڤچووی سێداره‌دایی گۆت: باشنه‌بوو هاتیه‌ سێداره‌دان پێدڤی با مه‌ دابا ب ئاشبوونا نیشتمانێ( المصالحة الوطنیة)! ل سالا 2004 خوه‌ گه‌هانده‌ پارتا ئیسلامی و ده‌ست ل سه‌ر ڤێ پارتێ دان و بوو سه‌رۆکێ وی هه‌تا گه‌هشتیه‌ هنده‌ک مه‌رازێن خوه‌ کو پله‌یا وی یا له‌شکه‌ری کره‌ (لیوا روکن) و سالا 2006 بویه‌ جێگرێ سه‌رۆک کومارێ عێراقێ ل سه‌ر کیستێ عه‌ره‌بێن سوننه و ب ده‌ستێن خوه‌ رازیبویه‌ ل سه‌ر ده‌ستورێ عێراقێ و ئیمزاکریه‌، ل پشتی هه‌لبژارتنێن پارێزگه‌ها 2009 پارتا ئیسلامی کۆنگه‌ریێ خوه‌ پێک دئینن و هاشمی دزانیت نابیته‌ سه‌رۆکێ وی و کو(ئوسامه‌ ئه‌لتکریتی) دهێته‌ هه‌لبژارتن، هاشمی ناچیته‌ کۆنگره‌ی و خوه‌ ژی ڤێ پارتی ڤه‌دکێشیت و ب دانانا بزاڤه‌کا دی رادبیت ب ناڤێ گوران(ته‌غیر) خوه‌ ده‌ته‌ ل گه‌ل ره‌وتێ عه‌ره‌بێن توندره ‌و مینا نوجه‌یفی موتله‌گی که‌رپولی وئه‌لعانی، بزاڤا ڤه‌گه‌راندنا هێزا عه‌ره‌بێن سوننه‌ دکه‌ت ب مو‌باره‌کرنا ده‌نگێن به‌عسیا، ئه‌ڤ وێ چه‌ندی ژناڤ دبه‌ت کو هاشمی گه‌هشتبیته‌ پله‌یا موقه‌ده‌م روکن بێ په‌یوه‌ندی ل گه‌ل به‌عسیا هه‌بن.

هێژایێ هاشمی دا گه‌له‌کا باشتر و سه‌رکه‌فتیتربیت هه‌که‌ ته‌ ئه‌ڤ هه‌لویسته‌ ‌ل گه‌ل هه‌ڤالین خوه‌ دابا و 1000 ئالاێن کوردستانێ ل سه‌ر که‌رکوک و مووسل به‌لاڤکربنا، چونه‌ک ماش ئه‌للاهـ ئیدارا مووسل یا ل ده‌ستێن هه‌ڤالبه‌ندێن ته‌ دا و که‌رکوک بخوه‌ ژی هین خودان سه‌نگ و ده‌نگێن ل وێری ب هاریکاریا تورکمانێن و تو ل به‌ر منه‌تا وان ده‌رنه‌که‌فتی، ئه‌م دزانین کو ته‌ ژ بیرنه‌کریه‌ کو خالێ ته‌ (یاسین الهاشمی )سه‌رۆک وه‌زیرێ سه‌رده‌مێ قه‌رالێ به‌غداد ب ده‌ستێن ( به‌کر سدقی یێ کورد) هاتیه‌ کوشتن ل سالا 1936 ده‌می کوده‌تا له‌شکری هاتیه‌ کرن ژ لایێ ناڤبری ڤه‌ و پاش ساله‌کێ (به‌کر سدقی) ب ده‌ستێن تورکمانه‌کێ ته‌له‌عفری دهێته‌ کوشتن ل مووسل، ئه‌ڤ منه‌ته‌ هێژ یا ل سه‌ر پاتکا ته‌ پێدڤیه‌ تو ل سه‌ر خوه‌ راکه‌ی، تو ب ده‌ڤێ خوه‌ دبێژی کێشه‌ و ئالوزیێن کوردان ل عیراقێ ناهینه‌ جاره‌کرن هه‌که‌ ب رێکا مه‌ نه‌بن راسته‌، پا ته‌ بوو ئه‌ڤ هه‌لویستێ خوه‌ تێکه‌ل ده‌ستپێشخه‌ریا سه‌رۆک بارزانی نه ‌د کرو ل نیڤا که‌رکوک و مووسل و باوه‌ریه‌ک و وه‌کهه‌ڤیه‌ک و پێکڤه‌گرێدانه‌کا نیشتمانی په‌یدا نه‌دکر و به‌ر‌په‌ره‌کێ پێکڤه‌ ژیانی و بێ جووداهیی ل عێراقێ نیشا نه‌ددا! یان دا ڤان ئالایێن کوردستانێ ل سه‌ر بانێ باره‌گا وبنگه‌هێن خوه‌ یین ره‌سمی راکه‌ی چ که‌سا گۆمان ل سه‌ر هه‌لویستێ ته‌ نه‌دکر، لێ نوکه‌ مه‌ره‌م د ئاشکه‌رانه‌ دێ نووکه‌ ڤێدا چم رۆنکه‌م.

پارێزگه‌ها به‌سرا ل ژێریا عیراقی یه‌ ژ دوو ملیون و نیڤا پێکدهێت پرانای وان عه‌ره‌بێن شیعه‌نه‌ و ل گه‌ل کێماسیا عه‌ره‌بێن سوننه‌ و مه‌سیحا، ل سه‌ر 7 قه‌زا هاتینه‌ به‌لاڤکرن ل روویبه‌رێ 19هزار کێلومه‌ترا و نێزیکی 600کم ژ به‌غدا دووره‌، ده‌رگه‌هێ ئێکانیه‌ عێراقێ ب ئاڤێ ڤه‌ گرێد ده‌ت( که‌نداڤێ عه‌ره‌بی) و ل رۆژهه‌لات توخیبێ پارێزگه‌هێ ب ئیرانێ ڤه‌ گرێدایه‌ ل باشور ب وه‌لاتێ کویتی و سعودیا عه‌ره‌بی ڤه‌ ل رۆژئاڤا پارێزگه‌ها (موسه‌نا) و ل باکور پارێزگه‌هێن( میسان و ناسریه‌) نه‌.

گرنگیا ڤێ پارێزگه‌هی و ده‌رگه‌هێ ئیکانه‌ یێ‌ عێراقی‌ ب جیهانی ڤه‌ گرێدده‌ت، دیسان دکه‌ڤیته‌ سه‌ر 3 وه‌لاتان ئه‌ڤه‌ سالوخه‌ته‌کێ به‌رجاڤه‌ بۆ په‌یوه‌ندیا،‌ ژبلێ وی چه‌ندی، به‌سرا ب خوه‌ یا پره‌ ژ په‌ترۆلێ و کارگه‌هێن سه‌فاندنا په‌ترۆلی وڤه‌گوهاستنا وی بۆ ده‌رڤه‌یێ وه‌لاتی ب رێکا وان مینایان یێن ل پارێزگه‌هێ، ئه‌ڤه‌ ژ لایه‌کی ڤه‌ ژ لایه‌کی دی ڤه‌ کو گرنگیا بابه‌تی به‌رجاڤ دکه‌ت مه‌رازێن ئاشکه‌را و شوین په‌نجه‌ێن خوه‌ ل کارێ هه‌لاویستنا ڤان ئالایێن کوردستانێ دکه‌ت ئه‌وه‌: ئه‌و داخوازیێن به‌رده‌وام ژ لایێ به‌سریاڤه‌ وه‌ک خه‌لک دهێته‌ کرن بۆ راگه‌هاندنا پارێزگه‌ها به‌سرا وه‌ک هه‌رێمه‌کا فیدرال و مینا کوردستانێ بکاریت خزمه‌تا خه‌لکێ خوه‌ ب‌که‌ت، ل دووڤ مه‌ژارا 115 ل ده‌ستورێ ئێراقا فیدرال بۆ هه‌ر پارێزگه‌هه‌کێ یان چه‌ند پارێزگه‌ها هه‌یه‌ داخوازا هه‌رێمه‌کا فیدرال و تایبه‌ت بۆ خوه‌ بکه‌ن ب رێکا دوو مه‌رجان( یان رێژا 10% ده‌نگی بده‌ن بۆ رێفراندومه‌کا گشتی ل پارێزگه‌هێ، یان ژی ژ لایێ سێ چارێکا ئه‌ندامێن پارێزگه‌هێ داخوازنامه‌یه‌ک بهێته‌ بلندکرن بوو چڤاتا وه‌زیران. پێنگاڤا ئێکی ل سالا 2008 هاتبوو ئاڤێتن ژ لایێ (د. وائیل عه‌بدول له‌تیف) ڤه‌ لێ ب تنێ 9% ب ده‌ست خوه‌ڤه‌ ئینا، ئه‌ڤه‌ بوو جهێ دلفره‌هیێ بۆ که‌سانێن وه‌کی هاشمی ونوجه‌یفی ... کو نابیت ب هزرا وان چ هه‌رێمێن فیدرال ل عێراقی په‌یداببن، چونکو دێ بیته‌ مه‌ترسی ل سه‌ر پارچه‌ بوونا ئاخا عێراقێ، لێ پشتی هه‌لبژارتنێن پارێزگه‌ها 2009 کو 35 کورسی بۆ پارێزگه‌هێ هاتبوونه‌ ته‌رخانکرن یه‌ک ژوانا بو مه‌سیحیا بوو و ب تنی عێراقیه‌ و پارتا ئیسلامی 4 کورسی ب ده‌ست خوه‌ڤه‌ ئینابوون، یێن دی هه‌ر 30 کورسێک بۆ عه‌ره‌بێن شیعه‌، 20 مالکی 10 بو حه‌کیم و سه‌درو فه‌زیله‌و جه‌عفه‌ری، دیسان ل هه‌لبژاتبێن په‌رله‌مانی 2010 ژ 24 کورسیێن ته‌رخانکری بۆ پارێزگه‌هێ 21 کورسی بۆ مالکی هه‌ڤپه‌یمانا شیعه‌ چوون ب تنی 3 بۆ عێراقیه‌ مان، جڤاتا پارێزگه‌هی و بارێزگه‌ر ب په‌یوه‌ندیێن موکم رابوون و پێتر ژ 20 کومپا‌نێن کوردستانی، و یێن بنگه‌هێن وان ل کوردستانی ژ بوو وه‌به‌رهێنانی برنه‌ به‌سرا و ده‌ستوریا کاری دایێ و ڤیا سه‌ربووا کوردستانێ و حکوومه‌تا هه‌رێمی ب بیته‌ بنگه‌هکێ سه‌ره‌کێ کو مفایی ژێ وه‌ربگرن ژبوو پێش ئێخستنا پارێزگه‌هی و په‌یوه‌ندیێن ئابووری و بازرگانی و کولتوری هونه‌ری ل گه‌ل هه‌رێما کوردستانێ موکمبکه‌ن، ل دووڤ‌ داخواز‌یێن جه‌ماوه‌ری‌، ئه‌ڤه‌ ژی بۆ ئه‌ندامێن جڤاتا پارێزگه‌هێ بوو هانده‌ره‌کێ ب هێزو کو ل مه‌ها 9، 2010 داخوازنامه‌یه‌کا یاسایێ ب ئیمزا 16 ئه‌نداما، ئانکو سێ چارێکین ئه‌ندامێن پارێزگه‌هێ پێشکێشی جڤاتا سه‌رۆک وه‌زیران کر و داخوازکر دانپێدان ب به‌سرا وه‌ک هه‌رێمه‌کا فیدرال بهێته‌کرن، هه‌رچه‌نده‌ ل به‌ر بوو هه‌رێمه‌کا فیدرال ژ (به‌سرا و میسان و ناسریه‌) پێکبینن کو دا هه‌ژمارا ئاکنجیا گه‌هیته‌ 4،5 چوار مه‌لیوون و نیڤا، لی جڤاتا بلند ئیسلامی دگۆت: پێدڤیه‌ (هه‌رێما شیعا) ژ هه‌ر 9 پارێزگه‌ها پێکبهێت و ئه‌ڤ کا‌ره‌ یێ ب ئاسته‌نگ و کێشه‌ بوو له‌ما بریار دا ل ده‌سپێکێ هه‌رێما فیدرال ژ به‌سرا ده‌سپێبکه‌ت و ده‌رگه‌هی ڤێراگه‌هشتنێ یێ ڤه‌کریبیت بۆ پارێزگه‌هێن دی.

ئه‌ڤ چه‌نده‌ ب مه‌ترسیه‌کا مه‌زن ژ لایێ عه‌ره‌بێن سوننه‌ ڤه‌ دهێته‌ گه‌نگه‌شه‌کرن و ب فه‌ر دیت هنده‌ک تیکێن نه‌باوه‌ریێ دناڤبه‌را هه‌رێما کوردستانێ و خه‌لکێ به‌سرا په‌یداکه‌ن چونکه‌ هه‌که‌ به‌روڤاژی ڤێ چه‌ندی سه‌ره‌ده‌ری ل گه‌ل ڤان ئالایان هاتبا کرن ل به‌سرا و هنده‌ک که‌سا یان لایه‌ن ب دراندن و سوتن و ژناڤبرنا ڤان ئالایێن کوردستانێ راببان، دا دژاتیه‌کا نه‌ته‌وه‌یی چێبیت و واهه‌بوو ل کوردستانێ ژی هنده‌ک لاین وکه‌س راببان ب سوتن وژناڤبرنا ئالاێ عێراقێ ئاها ئه‌ڤه‌ دا د به‌رژه‌وه‌ندا هاشمی و هه‌ڤال دوستین وی دابیت و داژناڤ ده‌ر‌که‌ڤن و( نه‌ مه ‌تێ و نه‌ مه‌ ژێ) و دا ئه‌ڤ هه‌لویستێ کوردان و ده‌سپێشخه‌ریا سه‌رۆک بارزانی ل به‌ر جاڤێن عێراقیان تاریکه‌ن، ئه‌ز گه‌له‌ک که‌یفخوشم کو یه‌ک داخویانی نه ‌ژ لایێ سه‌رۆکاتیا هه‌رێمی و نه‌ په‌رله‌مانێ و نه‌ جڤاتا وه‌زیران ڤه‌ یێن کوردستانێ نه‌هاته‌ دان و خوه‌ تێنه‌گه‌هاند و شاره‌زایی ڤان جوره‌ رۆلان وکه‌سانن دیاربوو.ل سه‌ر ڤێ چه‌ندێ ژی را مخابن کو عه‌ره‌بێن سوننه‌ وشیعه‌ ڤێکرا دزانن ئه‌ڤه‌ 90 سالن ئالایێن وان ل هنداف سه‌رێ مه‌ د هه‌لاویستینه‌ و ئه‌و بتنی 24 ده‌مژمێرا نه‌شیان ئالایه‌کێ هه‌رێمه‌کا سه‌ر ب عێراقێ ڤه‌ ل به‌ر چاڤین خوه‌ قه‌بوول بکه‌ن هه‌که‌ ب خوه‌ بو مه‌تحه‌ ‌ژی با!!


  • email أرسل إلى صديق
  • print نسخة للطباعة
  • Plain text نسخة نصية كاملة